Afro-Türkler

Birçoğumuzun bildiği gibi, güzel Anadolu’muz içinde farklı renkten insanlar barındırmaktadır. Asya’dan Avrupa’ya, Avrupa’dan Afrika’ya ve belki de bilmediğimiz daha nicesi… Birçok kıta tek bir millet olduk. Ancak ben sizlere bu coğrafyalarda iki kıta tek bir millet oluşun hikayesini anlatmak istiyorum. Konuya başlamadan şöyle bir soru sorsam, acaba ne cevap verirdiniz? “Daha önce hiç Afro-Türk kelimesini duydunuz mu?” ya da “Çarşıda pazarda hiç Afro-Türklere rastladınız mı?” Cevabınız hayır ise gelin hep beraber Afro-Türkler ’in kim olduklarına bir göz atalım.

Osmanlı İmparatorluğu zamanında Afrika’dan Anadolu’ya gelmeleriyle başlamış Afro-Türklerin hikayesi. Net bir tarih ve sebep bilinmemekle beraber 1500’lü yıllarda işçi veya açık köle olarak (köle olarak alınıp hemen veya kısa bir süre sonra azat etmek anlamına gelir) ya da Osmanlı’nın büyük bahçelerinde işçi olarak çalışmak üzere ; Nijerya, Suudi Arabistan, Libya, Sudan ve Kenya’dan Anadolu’ya gelmeleriyle başlamıştır Afro-Türklerin göç hikayesi. Şimdikiler ise o zamanlarda Anadolu’ya göç eden neslin torunlarıdır ve Sayıları yaklaşık 5.000 kişi civarındadır.

Afro-Türklerin nüfusları hakkında tam bir bilgiye sahip olmamakla birlikte günümüzde çoğunluğunun İzmir’de yaşadığı bilinmektedir. Özellikle 1923 Türkiye-Yunanistan mübadelesi sırasında Girit’ten Ege’ye gelmiş ve başta İzmir olmak üzere Manisa, Muğla, Aydın gibi Ege Bölgesi’nin çeşitli yerlerine yerleşmişlerdir. 1926 yeni T.C. Medeni kanunuyla birlikte Türk Vatandaşlıklarını almışlardır. Giyim ve kuşamlarıyla (özellikle de Afro-Türk kadınların şalvar ve başörtüleri), şive ve aksanlarıyla, düğünlerinde oynadıkları Efe’leriyle, misafirperverlikleriyle ve de kurdukları sofralarıyla tam bir Anadolu kültür ve medeniyet yaşantısı sürdürürler bu insanlar. Hatta birçoğumuzun tanıdığı TV Programcısı Defne Joy Çelikten, Birinci Dünya Savaşına katılmış tek siyahi pilot olmasının yanı sıra Anadolu’nun işgali Foster’de coğrafyamızın Afro-Türklerindendir. Ayrıca dünyadaki ilk Siyahi pilotun bir Afro-Türk olduğunu biliyor muydunuz? Evet yanlış duymadınız. Dünyadaki ilk Siyahi pilot, 1881’de Osmanlı imparatorluğuna bağlı İzmir şehrimizde doğmuş olan, Ahmet Ali Çelikten adlı bir Türk’tür. Ayrıca A. Ali sırasında Kurtuluş Savaşına katılmıştır. Pilot Ali Bey’in erkek kardeşi ise Çanakkale Savaşı’nda hayatını kaybetmiş ve 1969’da hayata gözlerini yummuştur. Bunlar yalnızca birkaç örnek. Anadolu’muzun bağrında büyümüş ve büyümekte olan nice Afro-Türk kardeşlerimiz vardır.

Hep beraber başta Çanakkale Savaşı ve Kurtuluş Savaşı olmak üzere birçok savaşa göğüs gerdik. Asırlardır bu topraklarda güne merhaba dedik ve bir başkadır benim memleketim şarkısını dilimizde tutuşturduk. Ayak bastığımız bu topraklar da paha biçilmez bağlar ve uğruna canımızı verebileceğimiz inançlar biriktirdik. Bizler adeta bu koca coğrafya da iki kıta tek bir millet olduk. Umarım renkleri bizden farklı ama gönülden bir birlikteliğimizin ve kardeşliğimizin olduğu Afro-Türk’lere ait bu yazı siz kıymetli okuyucular için eğlenceli ve ilgi çekici olmuştur. Okuduğunuz için teşekkür ediyorum. İzmir’e yolunuz düşerse bu insanların yaşadığı mahallere gidip bizzat tanışmanızı ise tavsiye ediyorum. Sağlıcakla kalınız. Bu konu hakkında görsel ve işitsel bir içerik izlemek isteyenler ayrıca Anadolu Ajansının hazırladığı şu kısa videoya da göz atabilirler:

https://www.youtube.com/watch? v=ZqpEESACZJQ&ab_channel=AnadoluAjans%C4%B1

Dersim Aslan