Ne Kadar Uzağı Görebiliyoruz ?

Bu yazımızda çıplak gözle açık havada görebileceğimiz en uzaktaki gök cismini keşfedeceğiz. Hadi başlayalım !

Evreni incelemek için teleskoba ihtiyacınız olduğunu düşünmek normaldir ama ışık kirliliğinden uzak, karanlık bir gökyüzünün çıplak gözle, evrenin en azından bizim galaksimizin, harikalarını keşfedebilirsiniz.

Her insanın görüş kabiliyeti farklıdır hatta yaşımız ilerledikçe görüş kabiliyetimizde bir düşüş gerçekleşiyor. Ayakta durup ileriye doğru bakıyorsak hiçbir görme kusuru olmayan sağlıklı bir göz 20 kilometre uzağı görebilme gücüne sahip. Aslında bundan daha fazlası da mümkün ama bulunduğumuz ve baktığımız yere göre değişiyor. Hava ne kadar açık ve berrak görünse de toz, su buharı ve kirlilik gibi nedenlerle oluşan zerrecikler görüş mesafesini azaltıyor. Ayrıca gözlerimizin 20 kilometre öteyi görebilecek oluşu her seferinde o kadar uzağı görebileceğimiz anlamına gelmez. Çünkü gezegenimizin şeklinden dolayı oluşan kıvrılma etkisi bu mesafeyi daraltarak sadece ufka kadar görmemize izin veriyor. Örneğin, deniz seviyesinde isek ufuk 4,8 kilometre uzaklıkta. Dolayısıyla ufkun ardını göremeyeceğimiz için en fazla bu kadar uzağı görebiliyoruz. Ama Everest’in tepesinde olsaydık görüş mesafesi teorik olarak 339 kilometre kadar olurdu. Yine pratikte bu kadar uzağı göremeyiz çünkü havada ki zerreciklerin yanı sıra bulutlar da görüş alanımızı etkileyecektir.

Fakat bulutsuz bir gecede, deniz seviyesinden yüksekte ve görüşümüzü etkileyebilecek hiçbir ışığın olmadığı bir yerde durup gözlerimizi gökyüzüne çevirecek olsak çıplak gözle bu mesafelerin çok çok daha fazlasını görebiliriz.

Gece gökyüzüne baktığınızda gördüğünüz her yıldız Samanyolu’na aittir. Andromeda Galaksisi dışında görebileceğimiz objeler sadece Triagulum Galaksisi ve iki Macella Bulutudur. Bu galaksi, Dünya’dan 2,7 milyon ışık yılı uzaklıkta olan, görebileceğimiz en uzak gök cismidir. Gece gökyüzünde ne kadar çok yıldız olduğu düşünürsek, galaksimizin dışında çok fazla bir şey görmemek sizi şaşırtabilir. Ama uzayın ne kadar geniş olduğunu unutmayın. Sadece bizim galaksimizde 100 milyar yıldız olduğu düşünülüyor. Diğer galaksiler gökyüzünde görünmek için fazla uzakta ve onları incelemek için Hubble gibi büyük teleskoplar gerekiyor. Galaksimizde görebileceğimiz en uzak yıldızın, 16.000 ışık yılı uzaklıkta olan, V762 Cas olduğu düşünülüyor.

Turhan Can Kargın